Son bir yılda zayıflama iğneleri Türkiye'de en çok konuşulan sağlık konularından biri haline geldi. Bu ilaçları kullanıp kullanmamak sizinle hekiminiz arasında verilecek bir karardır; biz bu konuda tavsiye vermiyoruz. Ancak hangi yöntemle kilo verirseniz verin, değişmeyen bir gerçek var: hızlı kilo kaybında vücut sadece yağ kaybetmez.
Kilo verirken tam olarak ne kaybediyorsunuz?
Tartınızdaki düşüş, kaybettiğiniz şeyin ne olduğunu size söylemez. Vücut ağırlık kaybederken yağ dokusunun yanında kas kütlesinden de kayıp yaşar. Bu, zayıflama iğnelerine özgü bir durum değildir; çok düşük kalorili diyetlerde, uzun açlık dönemlerinde ve hızlı kilo veren herkeste görülür.
Kas kaybının önemi şu noktada ortaya çıkar: kas dokusu dinlenme halindeyken bile enerji harcayan aktif bir dokudur. Kas kütleniz azaldığında günlük enerji harcamanız da düşer. Bu, kilo verme süreci sona erdiğinde eski kilolara dönme ihtimalini artıran temel mekanizmalardan biridir. Ayrıca kas kütlesi denge, günlük hareket kalitesi ve uzun vadeli sağlık açısından belirleyicidir.
İlaç kullanırken egzersiz neden daha da önemli?
İştah baskılayıcı ilaçlar alınan kalori miktarını belirgin şekilde düşürür. Bu, kilo kaybını kolaylaştırır ama aynı zamanda vücudun kas dokusunu koruma ihtiyacını karşılamasını zorlaştırır. Vücut, kullanılmayan dokuyu korumak için sebep görmez.
Burada devreye direnç antrenmanı girer. Kaslarınızı düzenli olarak çalıştırdığınızda vücuda net bir sinyal gönderirsiniz: bu doku gerekli, korunmalı. Bilimsel literatürde direnç antrenmanının, kalori açığında geçirilen dönemlerde kas kütlesinin korunmasına katkı sağladığı tutarlı şekilde gösterilmiştir. Yeterli protein alımıyla birleştiğinde bu etki daha da belirginleşir.
Hangi tür antrenman kası korur?
Kilo verirken ilk akla gelen genellikle kardiyodur. Koşu bandı ve bisiklet kalori harcatır, kardiyovasküler sağlığa katkı sağlar; bunlar değerlidir. Ancak kas dokusunu koruma konusunda tek başına yeterli değildir.
Kas kütlesini korumak için gereken şey, kaslara direnç uygulayan çalışmadır:
- Ağırlık antrenmanı, yani serbest ağırlıklar ve makinelerle yapılan çalışma
- Kendi vücut ağırlığınızla yapılan direnç hareketleri
- Fonksiyonel antrenman, yani günlük hareket kalıplarını güçlendirici çalışmalar
Haftada iki ile üç gün, büyük kas gruplarını kapsayan bir program çoğu kişi için iyi bir başlangıçtır. Önemli olan ağırlığın ne kadar olduğu değil, hareketi doğru teknikle ve düzenli olarak yapmaktır.
İlerlemenizi nasıl takip edersiniz?
Tartı tek başına yanıltıcı bir ölçüm aracıdır. Aynı kiloda kalırken yağ oranınız düşüp kas kütleniz artabilir; tartı bunu göstermez. Vücut kompozisyonu analizi gösterir.
Gymnasium13'te Tanita MC 780 cihazıyla detaylı vücut kompozisyonu ölçümü yapıyoruz. Bu cihaz toplam kas kütlesi ve yağ oranının yanında, bu dağılımın kol ve bacaklarınızda nasıl olduğunu ayrı ayrı gösterir. Böylece kilo verirken kas kaybı yaşayıp yaşamadığınızı rakamlarla görürsünüz. Ölçümü periyodik olarak tekrarlayarak sürecin doğru ilerleyip ilerlemediğini takip edebilirsiniz.
Özetle ne yapmalı?
İlaç kullanma kararı tıbbi bir karardır ve hekiminizle birlikte verilmelidir. Ancak bu kararın yanında şu üç unsur, kilo verme sürecinizin kalitesini belirler:
- Düzenli direnç antrenmanı, kas dokusuna korunma sinyali verir
- Yeterli protein alımı, kas dokusunun onarımı için gerekli hammaddeyi sağlar
- Düzenli vücut kompozisyonu ölçümü, kaybettiğiniz şeyin yağ mı kas mı olduğunu gösterir
Kilo vermek bir sonuçtur; nasıl kilo verdiğiniz ise o sonucun kalıcı olup olmayacağını belirler.